Çağdaş İslam araştırmalarının en etkili isimlerinden biridir. Erken dönem İslam düşüncesi, kelam, mezhepler tarihi ve Mu‘tezile üzerine yaptığı çalışmalarla bu alanların yeniden değerlendirilmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Uzun yıllar Tübingen Üniversitesi’nde görev yapan van Ess, İslam düşünce tarihini tarihsel bağlamı içinde inceleyen yaklaşımıyla tanınır. Başta çok ciltli Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert Hidschra olmak üzere eserleri, İslam’ın klasik dönem entelektüel mirasını anlamak isteyen araştırmacılar için temel başvuru kaynakları arasındadır.